Ngjarje

Konferenca shkencore dhe ekspozita “Anton Pashku – shkrimtari” në Bibliotekën Kombëtare

14 nëntor 2017



Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë dhe Biblioteka Kombëtare e Kosovës “Pjetër Bogdani”, me rastin e 80-vjetorit të lindjes së shkrimtarit Anton Pashku, zhvilluan të martën më 14 nëntor, në mjediset e Bibliotekës Kombëtare në Tiranë edicionin e dytë të Konferencës Shkencore dhe Ekspozitës “Anton Pashku – shkrimtari”, me pjesëmarrjen e studiuesve dhe kritikëve nga Shqipëria e Kosova. Edicioni i saj i parë u mbajt me sukses në Prishtinë më 17 maj të po këtij viti, duke rikthyer procesin e thelluar të leximit e rileximit që nevojitet për veprën unike të Pashkut.

Gjatë kësaj konference u promovua edhe studimi më i fundit i akademik Sabri Hamiti, “Anton Pashku” (2017). Në prezantimin e këtij botimi të rëndësishëm drejtoresha Asllani u shpreh “Nga Anton Pashku tek Antoni - ky është vektori që zgjedh autori i kësaj vepre monografike për të shprehur në harkun e rreth dyzet e pesë viteve jete studimore një rrugëtim e rrëfim kompleks, prej kritiku e dëshmuesi, prej studiuesi e shkrimtari, prej miku të shtrenjtë jete e letërsie. Nga Anton Pashku - shkrimtari, krijuesi i një proze sa unike aq autentike në letrat shqipe, te Antoni – miku, te Antoni – njeriu, te i cili përqendrohet me dendësinë e një brilanti jeta e pandashme e letërsisë dhe e qenies, deri në fund, e për rrjedhojë, qysh në fillim, sikundërse figurshëm na e vërteton me trajtat ciklike të çdo krijimi të vet” duke shtuar se “kësaj arkitekture i përgjigjet edhe ky libër, i cili na kujton në fjalinë e tij të fundit se “libri për Anton Pashkun mbetet i hapur”. Ndaj, po qysh prej fillimit, Sabri Hamiti, ka zgjedhur ta shqiptojë këtë pikëtakim të Anton Pashkut me Antonin te vetja, ta shqiptojë subjektiven e leximit dhe qasjes së vet, që nis te vepra, mbërrin te personi e rikthehet pashmangshmërisht te vepra shkrimore autentike e njeriut autentik”. Ndërsa akademiku Sabri Hamiti, duke u ndalur në kujtimet dhe marrëdhënien e ngushtë miqërore shumëvjeçare me shkrimtarin Pashku, u shpreh se “e kam pasë mall të vij me Pashkun në Tiranë. Dhe tashmë vij bashkë me librin e tij”. Në ligjërimin e tij Hamiti nënvizoi se “Anton Pashku, shkrimtari më i miri që kam njohur. Me tregimtarinë e tij ai e çoi gjuhën shqipe në një nivel admirimi, një shqipe të kulluar. Libri im për Antonin është një libër i hapur, një aventurë leximi që nuk mbaron kurrë”.

Konferenca shkencore “Anton Pashku - shkrimtari”, me një pjesëmarrje të gjerë me studiues nga Universitetet e Tiranës dhe Prishtinës, etj., solli trajtesa të reja shkencore në studimin e veprës së shkrimtarit. Veprimtaria u shoqërua me çeljen e ekspozitës kushtuar Pashkut, një kontribut i specialistëve dhe bibliografëve të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, duke sjellë për herë të parë për publikun në Shqipëri rrugëtimin e veprës së tij përmes botimit të shkrimeve të para, botimeve të sistemuara, raporteve që vepra e tij ndërtoi me kritikën letrare në bashkëkohësinë e vet etj. Ajo sjell gjithashtu një dokumentim shembullor të faqeve të shtypit të kohës, lidhjeve të rëndësishme sa miqësore aq edhe letrare e intelektuale të autorit. Qysh prej botimeve të para më 1955 pena e Anton Pashkut vijoi deri në fund të mbetej nga më uniket dhe autentiket në letërsinë shqipe. Prozator e dramaturg, autor i i disa përmbledhjeve me tregime, i romanit të mirënjohur “Oh” dhe dramave “Gof” e “Sinkopa”, ai krijoi e botoi një letërsi me tipare të forta moderne, me vështrime të thella psikologjike, me pyetësim të përhershëm të njerëzores në kushtet e vetmisë dhe dashurimit, në hetim të identitares dhe mbijetesës kulturore në kushtet e totalitarizmit e dhunës, si dhe me kërkime formale që e shpinin gjithmonë drejt krijimit të përsosur. Tregimet e tij antologjike si “Nën qarr po rrinte vasha”, “Floçka”, “Kulla”, “Si e përshkroi ëndrrën e vet njeriu me kapelë”, “Dy fjalë për një plak dhe librin e tij kushtuar tymit”, “Kënaqësitë e Megalopolisit”, “Anija e dehur”, por edhe romani “Oh”, kulmim i shprehjes e strukturës moderne në letrat shqipe, imponuan një prag të ri të shkrimit të prozës si për shkrimtarët më të rinj ashtu edhe për mendimit kritik letar në Kosovë. Dalëngadalë kjo gjë po ndodh edhe në Shqipëri, ku mbas viteve ‘90 lexohet e studiohet edhe në kurrikulat shkollore si një autor i rëndësishëm e i domosdoshëm. Nga botimet më të rëndësishme përmendim: “Tregime” (1961); “Nji pjesë e lindjes” (1965); “Kulla” (1968); “Sinkopa” (1969); “Oh” (1971); “Kjasina” (1973); “Gof” 1976; “Lutjet e mbrëmjes” (1978); “Tragjedi moderne” (1982) si dhe botimin e veprës së tij të plotë nga shtëpia botuese e mirënjohur Rilindja me vëllimet “Tregime fantastike”, “Oh”; “Tragjedi moderne” te “Vepra letrare” (1986).

Në kuadër të fushatës së Ministrisë së Kulturës “Takohemi për një libër”, gjatë ditëve që ekspozita do të qëndrojë e hapur, po realizohen edhe lexime të veprës së Anton Pashkut me nxënës të gjimnazeve të Tiranës.

Ekspozita do të qëndrojë e hapur për të gjithë vizitorët deri në datë 21 Nëntor 2017.