Ngjarje

Një rrëfim për Baronin Nopcsa në Klubin e leximit të letërsisë autriake

27 Tetor 2018



“Klubi i leximit i letërsisë austriake” në Bibliotekën Kombëtare vijoi në takimin e vet të radhës, më datë 27 tetor, me rrëfimin e gazetares së mirënjohur austriake, korrespondente për Ballkanin e gazetës “Der Standard”, Adelheid Wölfl mbi jetën dhe aventurat e Baronit Franc Nopcsa, me moderimin e shkrimtarit dhe studiuesin Dr. Arjan Leka. Gjatë takimit gazetarja austriake bëri nja paraqitje të hollësishme të jetës së albanologut të mirënjohur, ndërsa studiuesi Leka solli një aspekt një të panjohur mirë të Nopcses, atë të poetit, duke sjellë për të pranishmit edhe disa poezi të tij të përkthyera. Baroni Franz Nopcsa (1877 - 1933) është një prej studiuesve më të spikatur të kohës dhe një nga albanologët më të rëndësishëm. Krijimtaria e tij përmban më shumë se 180 libra dhe artikuj, të botuara vetëm 150, kryesisht nga fushat e paleontologjisë, gjeologjisë, etnografisë dhe albanologjisë. Një vend të veçantë dhe të rëndësishëm zënë botimet për Shqipërinë, rreth 54 botime. Trashëgimia albanologjike iu dha kolegut e tij, albanologut të njohur Norbert Jokl në Vjenë. Mbas vdekjes së Joklit në maj 1942, trashëgimia albanologjike e Nopcsa ruhet në Koleksionin e Dorëshkrimeve të Bibliotekës Kombëtare të Austrisë në Vjenë. Ndërkohë në arkivin e Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë ruhen me kujdes të veçantë gjashtë ditarë në dorëshkrim, si pjesë e rëndësishme e fondit Albano-Balkanologjik. Pesë nga ditarët e tij përmbajnë të dhëna të jashtëzakonshme mbi Shqipërinë dhe etnologjinë shqiptare, për fiset e malësisë së Veriut dhe të drejtat e tyre zakonore, shënime për dialektin geg veriperëndimor në veri të Shkodrës, të shoqëruara edhe me shënime në gjuhën shqipe, si dhe skica dhe vizatime të veshjeve, banesave, etj. Botimet e tij albanologjike nga vitet 1907 deri në 1932 u përqendruan kryesisht në fushat si parahistoria dhe historia e lashtë, etnologjia, gjeografia, historia e re dhe e drejta zakonore shqiptare, kryesisht kanunin.

Ditarët e albanologut hungarez, të cilat mbajnë edhe vulën e bibliotekës “Lumo Skëndo”, tashmë janë digjituar dhe janë pjesë e trashëgimisë botërore dhe koleksioneve të bibliotekës digjitale “Europeana”. Në Bibliotekën Kombëtare gjenden rreth 35 libra dhe artikuj të albanologut të mirënjohur hungarez, ndërkohë që në gjuhën shqipe janë përkthyer e botuar disa nga veprat e tij më të rëndësishme për Shqipërinë si “Udhëtime nëpër Ballkan: kujtime nga jeta e Franc Baron Nopça” (2007); “Shqipëria katolike e Veriut” (2009); “Pikëpamje fetare, doket dhe zakonet e Malcisë së Madhe: me disa veçanti nga krahinat e Zadrimës dhe nga Shkodra” (2012) si dhe vepra e Bajazid Elmaz Dodës “Jeta e fshatarëve shqiptarë në grykën e Rekës së Epërme, Dibra e Madhe (Maqedoni): vepër historike-kulturore” (2015).